Do najważniejszych należą: prostacyklina – rozszerza naczynia, hamuje agregację płytek krwi tlenek azotu – rozszerza naczynia, hamuje agregację płytek krwi czynnik VIII krzepnięcia von Willebranda – pobudza agregację płytek krwi trombomodulina – hamuje krzepnięcie krwi selektyna P (zawarta w ciałkach Weibela-Pallade) – aktywuje przyleganie granulocytów obojętnochłonnych.
Aktywacja komórek śródbłonka następuje pod wpływem licznych bodźców, między innymi czynników zapaleniotwórczych, zmian ciśnienia krwi, spadku stężenia tlenu.
Śródbłonki są tradycyjnie, choć nie w pełni ściśle, zaliczane do nabłonków płaskich jednowarstwowych – w odróżnieniu do innych nabłonków pochodzenia endo- lub ektodermalnego, śródbłonek ma pochodzenie mezenchymalne i nie wykazuje ekspresji większości cytokeratyn (białek cytoplazmatycznych charakterystycznych dla nabłonków).
Śródbłonek naczyń spełnia wiele ważnych biologicznych funkcji: wazokonstrykcja i wazodylatacja, a co za tym idzie, wpływ na regulację ciśnienia tętniczego i ukrwienie tkanek krzepnięcie krwi (hemostaza i fibrynoliza) angiogeneza reakcje zapalne i powstawanie obrzęków wpływ na migrację leukocytów z i do tkanek