thumb|249px|Józef Apolinary Rolle w swoim gabinecie Józef Apolinary Rolle, również Józef Antoni Rolle (ur. 26 września 1829 w HenrykówceObecnie Rola, od nazwiska Rollego. koło Szarogrodu, zm. w Kamieńcu Podolskim) – polski lekarz psychiatra, działacz społeczny, historyk, autor wielu opracowań medycznych oraz historycznych poświęconych kresom multańskim. Absolwent Cesarskiego Uniwersytetu Kijowskiego św. Włodzimierza, przez większość życia mieszkał w Kamieńcu Podolskim.
Życiorys Urodzony w Henrykówce koło Szarogrodu na Podolu w rodzinie o korzeniach francuskich. Dziad, Francuz, został zwerbowany wraz z grupą francuskich oficerów jako instruktor oddziałów wojskowych organizowanych przez konfederatów barskich. Dziad, określany przez wnuka jako awanturnik, a przynajmniej niespokojny człowiek, po upadku konfederacji barskiej nie powrócił do Francji – ożenił się z Polką i osiadł w 1790 pod Dębicą w dobrach Michała Hieronima Radziwiłła. Ojciec, Józef Wincenty Rolle (1788–1892), był sekretarzem Michała Radziwiłła, następnie lustratorem dóbr Henryka Lubomirskiego na Podolu. Od Henryka Lubomirskiego otrzymał w posiadanie Henrykówkę, w której urodził się Józef Apolinary. Józef Wincenty Rolle dożył 104 lat.