Henryk Szlangbaum – postać literacka, jeden z bohaterów powieści Lalka (1890) Bolesława Prusa.
Jest synem bogatego warszawskiego kupca żydowskiego, uczestnikiem powstania styczniowego i towarzyszem zesłania Stanisława Wokulskiego. Początkowo dąży do asymilacji ze społeczeństwem polskim, jednak pod wpływem antysemityzmu rezygnuje z tych starań i powraca do społeczności żydowskiej, a następnie przejmuje sklep Wokulskiego.
W interpretacjach literaturoznawczych jego losy wiązane są m.in. z przedstawionym w powieści niepowodzeniem oraz przemianami społecznymi i ekonomicznymi zachodzącymi w XIX-wiecznej Polsce.
Fikcyjny życiorys Był synem bogatego warszawskiego kupca żydowskiego. Walczył w powstaniu styczniowym, razem ze Stanisławem Wokulskim i doktorem Michałem Szumanem przebywał na zesłaniu na Syberii. Zarówno Szlangbaum jak i Szuman stają się żydowskimi przyjaciółmi Wokulskiego. Na zesłaniu Szlangbaum i Wokulski porzucili myśl o walce niepodległościowej i zajęli się pomnażaniem majątku. Czuje się Polakiem, przez pewien czas używał nawet polskiego nazwiska Szlangowski. Po powrocie z wygnania starał się o asymilację z polskim społeczeństwem – obchodził święta Bożego Narodzenia i Wielkanocy, unikał podkreślania swojego żydowskiego pochodzenia.