Monstrancja z Hostią jest punktem rozchodzenia się perspektywy obrazu.
Kompozycja malowidła sprawia, że elementem dominującym jest kulistość. Odnajdujemy ją nie tylko w monstrancji, ale także w kole, w które jest wpisana postać gołębicy, symbolizująca Ducha Świętego, w układzie obu wymienionych grup postaci, w tronie, na którym siedzi Chrystus i innych elementach.
Temat Według powszechnie akceptowanej interpretacji Giorgio Vasariego słowo dysputa w tytule dzieła należy rozumieć jako dyskusja nie w znaczeniu ścierania się różnych opinii na dany temat, ale zgłębiania zagadnienia. W tym przypadku zagadnieniem jest obecność eucharystyczna Chrystusa. Z gestów i zachowania postaci przedstawionych przez Rafaela emanuje wielkie zaangażowanie w dyskusję nad tą kluczową dla chrześcijaństwa kwestią. Należy zwrócić uwagę na różnicę w zachowaniu przedstawicieli Kościoła triumfującego i Kościoła pielgrzymującego. Ci pierwsi są zdecydowanie bardziej spokojni, gdyż osiągnąwszy zbawienie, przebywają w obecności Boga, co daje im świadomość prawdy. Drudzy zaś, żyjąc na ziemi nawet jako dobrzy chrześcijanie, odczuwają pragnienie poznania pełni prawdy oraz niepokój, który ustąpi dopiero po zjednoczeniu się z Bogiem.