Zygmunt Łukawski (ur. 27 stycznia 1932 w Kamieniu k. Puław, zm. 2 listopada 1989) – polski historyk, prof. dr hab., badacz dziejów Polaków w Rosji.
Życiorys W 1956 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach rozpoczął pracę na stanowisku asystenta w Zakładzie Historii Narodów ZSRR. W 1964 obronił pracę doktorską pod tytułem: Koło Polskie w rosyjskiej Dumie Państwowej w latach 1906–1909. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1970 na podstawie rozprawy: Polacy w rosyjskim ruchu socjaldemokratycznym w latach 1883–1893. W 1971 otrzymał stanowisko docenta, a w 1981 tytuł profesora nadzwyczajnego.
Pełnił szereg funkcji w Instytucie Historii UJ, w latach 1980–1984 był zastępcą dyrektora Instytutu. Od 1987 kierował Zakładem Historii Europy Wschodniej. Jako badacz stosunków polsko-rosyjskich pełnił szereg funkcji społecznych. Był m.in. przewodniczącym Rady Naukowej Muzeum Lenina w Krakowie, a także wiceprzewodniczącym Komisji Historycznej Polsko-Radzieckiej. Zasiadał w Radzie Narodowej m. Krakowa.
Był autorem haseł w Polskim Słowniku Biograficznym i Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego.