Ustanowiony przez Karola Wielkiego urząd hrabiów tracił swe ściśle administracyjne konotacje i stawał się z wolna arystokratycznym tytułem, dziedzicznym i w praktyce niezbywalnym, z którym wiązała się pełnia władzy nad okręgiem.
W tych warunkach wykształcił się system lenny, czyli rodzaj organizacji społeczeństwa oparty na posiadaniu ziemi i zależności osobistej. Z pewnymi zastrzeżeniami można powiedzieć, że system lenny był pewną odmianą systemu klientalnegoMączak A., Rządzący i rządzeni. Władza i społeczeństwo w epoce wczesnonowożytnej, Warszawa 1986, s. 141–142., stanowiącą jego bardziej honorową formę, nie uwłaczającą godności osobistej obu stron. Kluczowym pojęciem dla zrozumienia systemu lennego, jest pojęcie hołdu lennego, zwanego inaczej komendacją, czyli oddanie się wasala w opiekę seniorowi. Na mocy tego układu senior zobowiązywał się roztoczyć opiekę nad wasalem, do czego zaliczało się także zapewnienie mu utrzymania, co w warunkach wczesnośredniowiecznych oznaczało nadanie wasalowi ziemi (tzw. beneficjum). Od tej pory ziemia ta była jakoby gwarantem umowy lennej, jej zerwanie wiązało się z utratą dóbr lennych (tym różniły się właśnie od ziem alodialnych nadawanych na zasadach pełnej własności i swobody dysponowania). W zamian za opiekę wasal zobowiązywał się świadczyć seniorowi służyć „radą i pomocą” (łac.