thumb|Papież Pius IX nie uznał włoskiej interwencji i ogłosił się więźniem Watykanu Ofensywa włoska w Państwie Kościelnym () – działania zbrojne Włoch w Państwie Kościelnym toczone w okresie od 11 do 20 września 1870.
Konwencja wrześniowa z 15 września 1864 pomiędzy rządami Włoch i Francji stanowiła, że Włochy nie zajmą Rzymu i okolic, które znajdowały się pod władzą papieską.
Już w październiku 1867 grupa Włochów pod dowództwem Giuseppe Garibaldiego przeprowadziła inwazję na Lacjum, ponosząc jednak klęskę pod Mentaną z rąk 2000 francuskich żołnierzy przysłanych w pośpiechu przez cesarza Napoleona III. Garnizon francuski powrócił do Rzymu.
W lipcu 1870 wybuchła wojna francusko-pruska i garnizon rzymski został odwołany do kraju. W Rzymie wybuchły prowłoskie demonstracje, jednak rząd nie podjął żadnych działań aż do francuskiej klęski pod Sedanem we wrześniu 1870, w której Napoleon III dostał się do niewoli. Wówczas król Wiktor Emanuel II wysłał do papieża Piusa IX księcia Gustava Ponzę di San Martino, który przekazał list przedstawiający włoskie propozycje rozwiązania spornej sytuacji. Pius IX kategorycznie odmówił porozumienia.