mały|Próbna część maszyny analitycznej zbudowana przez Babbage’a Maszyna analityczna () – wymyślone i zaprojektowane przez Charlesa Babbage’a urządzenie, które można uznać za pierwszy programowalny komputer ogólnego zastosowania. Choć nigdy nie została w pełni zbudowana, jej projekt stał się inspiracją do skonstruowania komputera przez późniejszych twórców.
Konstrukcja Maszyna analityczna miała być konstrukcją mechaniczną, napędzaną silnikiem parowym. Program oraz dane miały być wprowadzane za pośrednictwem kart perforowanych (pomysł opracowany wcześniej przez Josepha Jacquarda i zastosowany w krośnie jego konstrukcji). Dane wyjściowe miały być drukowane na drukarce, rysowane przy pomocy urządzenia kreślarskiego (prekursora ploterów) lub zapisywane na kartach perforowanych.
Konstrukcja maszyny analitycznej zakładała rozdzielenie pamięci („magazynu”, ) i jednostki obliczeniowej („młyna”, ) – podobnie jak we współczesnych komputerach. Urządzenie pozwalało na wykorzystanie konstrukcji znanych z dzisiejszych języków programowania, takich jak pętle, instrukcje warunkowe czy przetwarzanie równoległe, było więc kompletne w sensie Turinga.