thumb|Diabelski Mur - pozostałości muru thumb|Diabelski Mur - wyrobisko po eksploatacji bazaltu (czes. Čertova zeď) - skalny mur zbudowany z bazaltu, znajdujący się 4 km na zachód od miasta Český Dub, w północnych Czechach. Jest to pionowa żyła bazaltowa (dajka) o przebiegu NNE-SSW od okolic Ještědu po Bezděz. Jej całkowita długość wynosi ok. 20 km, natomiast grubość 2–4 m. Żyła utworzona jest z różnych odmian bazaltu. Wyróżniono tu bazalty nefelinowe, polzenity i in. Ok. 1–2 km na południowy wschód przebiega równoległa druga żyła - Malá Čertova zeď.
Żyła bazaltowa powstała w trzeciorzędzie (neogenie) w czasie orogenezy alpejskiej. W czasie ruchów tektonicznych olbrzymia płyta zbudowana z górnokredowych piaskowców pękła, a w powstałą szczelinę wdarła się lawa bazaltowa. Nie wiadomo, czy lawa wylała się na powierzchnię ziemi, czy zastygła całkowicie w obrębie skał osadowych. W trakcie stygnięcia zakrzepłej lawy powstał cios termiczny w postaci słupów bazaltowych ułożonych poziomo, czyli prostopadle do powierzchni stygnięcia. W czasie późniejszej erozji mniej odporne piaskowce zostały silniej zdenudowane (obniżone), niż bardziej odporne skały wulkaniczne, które tym sposobem utworzyły mur. Według dawnych opisów jego wysokość dochodziła do 20 m.