Aleksiej Jelisiejewicz Kruczonych (ros. Алексей Елисеевич Кручёных; ur. w Olewsku, zm. 17 lipca 1968 w Moskwie) – rosyjski pisarz, poeta i teoretyk kubofuturyzmu okresu rosyjskiego srebrnego wieku, współautor (z D. Burlukiem, W. Chlebnikowem i W. Majakowskim) futurystycznych manifestów poetyckich (1910–1913) oraz (wraz z W. Chlebnikowem) twórca tzw. języka pozarozumowego.
Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej. Jego ojciec był Sybirakiem, matka – Polką. W roku 1906 ukończył studia artystyczne w Odessie. W 1907 zamieszkał w Moskwie i rozpoczął pracę w dziennikarstwie. Od 1912 przystąpił do kręgu futurystów, związanych z grupą Hylaea. Wraz z Majakowskim, Burliukiem i Chlebnikowem opublikował manifest „Policzek wymierzony powszechnemu smakowi” (ros. Пощёчина общественному вкусу). Uczestniczył w almanachach futurystów. Był głównym teoretykiem i praktykiem „poezji pozarozumowej”. Zasłynął dzięki glosolalicznemu pięciowierszowi z 1913:
dyr buł szczyl ubieszszczur skum wy so bu r ł ez.
Kruczonych twierdził, że „w tym pięciowierszu jest więcej rosyjskości, niż w całej poezji Puszkina”.