Diecezja kruszwicka – diecezja rzymskokatolicka, ze stolicą w Kruszwicy, najprawdopodobniej powstała po upadku diecezji kołobrzeskiej, to jest po 1013 roku. Funkcjonowała do pierwszej połowy XII wieku.
Historia Współczesne badania historyków najczęściej wiążą powstanie diecezji kruszwickiej z upadkiem diecezji kołobrzeskiej. Diecezja kołobrzeska powstała w 1000 roku. Ze względu na trwający konflikt niemiecko-polski oraz odejście od chrześcijaństwa mieszkańców Kołobrzegu i okolic, po kilkunastu latach swego istnienia upadła. Mając już jednak przywilej stolic biskupich prawdopodobnie w zamian za Kołobrzeg, na siedzibę biskupa wybrano Kruszwicę na Kujawach.
Istnienie diecezji kruszwickiej potwierdza m.in. bulla papieża Innocentego II „Sacrosancta Romana” wydana 4 czerwca 1133 r. dla arcybiskupa magdeburskiego św. Norberta, która miała podporządkować wszystkie biskupstwa polskie tej metropolii, w tym m.in. wymieniona diecezja w Kruszwicy.