Żupałek plamisty (Libelloides macaronius) – ponto-medyteranejski gatunek sieciarki (Neuroptera) z rodziny żupałkowatych (Ascalaphidae) tworzący liczne formy barwne. Ze względu na skomplikowaną budowę oczu i czułków jest obiektem zainteresowania wielu dziedzin nauki. Stał się organizmem modelowym w badaniach narządu wzroku owadów.
Występowanie Jest znany ze środkowej, wschodniej i południowej Europy oraz z palearktycznej części Azji. W okołośródziemnomorskiej części zasięgu jest gatunkiem pospolitym i szeroko rozprzestrzenionym. Preferuje otwarte tereny porośnięte trawą.
Morfologia i ekologia Jest aktywnym drapieżcą, polifagiem przystosowanym do polowania w locie (z dużą prędkością) na małe owady. Chwyta ofiary silnymi odnóżami, a mocne żuwaczki umożliwiają mu zjadanie owadów nawet o silnie zesklerotyzowanych powłokach ciała. Sprawne polowanie ułatwia tej sieciarce zdolność widzenia w zakresie ultrafioletu. Specyficzna struktura oczu złożonych tego owada umożliwia mu dostrzeganie małych obiektów z dużej odległości. Budowa czułków zawierających w sobie co najmniej cztery typy receptorów (mechano-, chemo-, higro- i termoreceptory) sugeruje dużą ich zdolność do wykrywania różnorodnych bodźców. Odkrycie tych rzadkich cech spowodowało, że L.