W 1857 został profesorem języka polskiego w Szkole Polskiej na Montparnasse. W czasie wojny francusko-włoskiej w 1859 r. został sekretarzem Tymczasowej Komisji Jednoczącej się Emigracji. W 1861 ogłosił odezwę Do emigracji, opowiadając się za zakonspirowaniem przygotowań do wybuchu powstania. Komitet Centralny wezwał go w grudniu 1862 do przyjazdu do kraju, a 5 stycznia 1863 mianował go naczelnikiem wojennym województwa podlaskiego w stopniu pułkownika.
Operował na Podlasiu i w Białostockiem. Walczył pod Stokiem Lackim (23 stycznia), Łaskarzewem (28 stycznia). Po niepowodzeniu w bitwie pod Siemiatyczami, stoczył bitwy pod Woskrzenicami (17 lutego) i Sycyną (21 lutego). W łukowskiem połączył się z oddziałem księdza Stanisława Brzóski. Po bitwie pod Różą, kilkakrotnie ranny, 24 marca dostał się do rosyjskiej niewoli. Namiestnik Fiodor Berg zamienił mu karę śmierci na osiedlenie na Syberii bez praw. W 1865 wszedł w porozumienie ze spiskowcami rosyjskimi co do oderwania Syberii od Rosji. Po wykryciu spisku w 1866 więziony przez dwa lata. Przeniósł się do Irkucka. W 1877 powrócił do kraju. Pochowany na Starych Powązkach w Warszawie (kw. 207, rz. 2, g. 25).
Bibliografia Marian Tyrowicz: Walenty Teofil Lewandowski w: Polski Słownik Biograficzny, t.