Jena – miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą. Liczy 111 191 mieszkańców (31 grudnia 2022), jest po Erfurcie drugim co do wielkości miastem kraju związkowego.
Historia Średniowiecze Prace archeologiczne prowadzone w rejonie miasta potwierdziły obecność ludzi w tej okolicy w epokach kamienia i brązu. W początkach naszej ery zamieszkiwali tu Celtowie. Przez długi czas początki miasta identyfikowano z osadą Jani pochodzącą z końca IX wieku, jednak wśród historyków nie ma co do tego zgody. Inna teoria głosi, że nazwa odnosi się do dzisiejszego Wenigenjena, gdzie w okolicy kościoła Schillera (niem. Schillerkirche) odkryto rozległe ślady osadnictwa z VIII i IX stulecia. W tekstach łacińskich Jena nazywana jest Atenami nad Soławą (łac. Athenae ad Salam). Pierwsze udokumentowane wzmianki pochodzą z 1182 roku. Władcy , będący od XII wieku właścicielami Jeny, podnieśli w 1230 r. osadę do godności miasta. Wkrótce wybudowano mury miejskie. Szybki rozkwit uprawy wina przyniósł mieszkańcom spore zyski. W 1286 zakon dominikanów wzniósł tu swój klasztor, w 1301 r. przy kościele św. Michała (Michaeliskirche) powstał klasztor cysterek.