Muzyka wielogłosowa – organum Początki Pierwsze teoretyczne opisy organum spotykamy w traktacie teoretycznym z IX wieku, zatytułowanym Musica Enchiriadis, przypisywany Hucbaldowi. Organum to śpiew dwugłosowy o następującym układzie głosówO średniowiecznej polifonii Aleksandra Lisecka, „Rodzina parafialna”, Poznań [dostęp 2017-01-20]: głos główny (vox principalis) z chorału gregoriańskiego, do niego dochodził drugi głos; głos organalny/towarzyszący (vox organalis) – drugi głos, idący równolegle do głosu głównego, będący jego transpozycją o kwartę lub kwintę.
Dalszy rozwój organum poznajemy z XI wieku traktatu Micrologus autorstwa Guido z Arezzo. Organum wtedy przyjmuje również nazwę alternatywną – diaphonia. Omawia on organum z dwóch punktów widzenia: z uwagi na położenie głosu organalnego; z uwagi na ilość i rodzaj brzmień.
Ze względu na położenie głosu organalnego wyróżnia on dwa rodzaje organum – jeżeli głos organalny był umieszczony nad głosem głównym, to jest to diaphonia supra voce. Jeśli jest na odwrót to jest to diaphonia sub voce.
Ze względu na ilość i rodzaj brzmień wyróżnia organum starsze i nazywa go modus diaphoniae durum oraz organum młodsze – modus diaphoniae mollis. Oba rodzaje zaczynają i kończą się unisonem.