(łac. 'Ciało prawa cywilnego') – określenie całości wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej przez cesarza Justyniana I Wielkiego.

Justynian I Wielki, wydając swoją kompilację prawa rzymskiego składającą się wówczas z Instytucji, Digestów i Kodeksu, nie nadał jej konkretnej nazwy. Nazwa powstała w średniowieczu, dla odróżnienia od , użyta po raz pierwszy w druku w 1583 przez Dionizego GodefroyKazimierz Kolańczyk Prawo rzymskie Warszawa 1997 s.90. W Kodeksie sformułowanie występuje w ustawie z 530 roku, C.5.13.1.pr.

Części składowe – podręcznik w 4 księgach będący równocześnie ustawą, – wybór cytatów z 38 wybitnych prawników w 50 księgach, uznany za obowiązujące prawo, – zbiór konstytucji (ustaw) cesarzy począwszy od Hadriana, Nowele – wydawane sukcesywnie po zakończeniu kompilacji uzupełnienia do Kodeksu (choć nie były one pierwotnie zaliczane do kompilacji Justyniana, to w XVI wieku zaczęto je traktować jako integralną część )

Wyciąg z całości ustawodawstwa Justyniana w tłumaczeniu na grecki kazał sporządzić Leon VI Filozof (Opus Basilicon).

Przypisy