thumb|Herb szlachecki Jakuba Bruce’a thumb|Szkoccy przodkowie Jakuba Bruce’a – król Szkocji Robert I Bruce wraz z małżonką Elżbietą de Burgh Jakub Bruce (ros. Яков Вилимович Брюс, ang. Jacob James Daniel Bruce), ur. w 1670 w Moskwie, zm. w Glinkach k. Moskwy – rosyjski marszałek polny (1726), hrabia (1721), inżynier wojskowy, uczony i dygnitarz państwowy szkockiego pochodzenia. Jeden z najbliższych współpracowników cara Piotra I, reformator rosyjskiej artylerii.
Życiorys Za miejsce urodzenia Jakuba Bruce’a najczęściej wskazywana jest Moskwa, jednak niektóre źródła wymieniają Psków, gdzie z racji służby ojca w miejscowym garnizonie spędził dzieciństwo. Był synem uchodźcy, potomka królów szkockich, który zmuszony uciekać z wysp Brytyjskich przed Olivierem Cromwellem, w 1647 osiedlił się w Rosji i w armii carskiej dosłużył się stopnia pułkownika. Jakub, pomimo doskonałego, domowego wykształcenia, był samoukiem ze szczególnym zamiłowaniem ku matematyce i astronomii.