thumb|340px|Jean-Léon Gérôme – Pollice verso (1872) Pollice verso (lub verso pollice) – w starożytnym Rzymie gest skazujący pokonanego gladiatora na śmierć. Wbrew obiegowym opiniom oraz obrazowi rozpowszechnianemu przez współczesną kinematografię, nie ma dowodów na to, by u Rzymian miał on rzeczywiście mieć postać kciuka skierowanego w dół. Jak podaje Władysław Kopaliński, żądanie dobicia rannego gladiatora w rzymskim cyrku wyrażano przez podniesienie kciuka w górę, wyprostowanie go i, być może, kręcenie nim. Obrócenie kciuka ku dołowi oznaczało życzenie ułaskawienia.
Tłumaczenie Zwrot pollice verso (Abl. sing.) oznacza dosłownie "odwróconym kciukiem".
Jest również stosowane w mianowniku sformułowanie pollex versus (N. sing.), co znaczy „odwrócony kciuk”. Zwrot pochodzi od pollex, -icis, czyli „kciuk” oraz versus, -a, -um będący imiesłowem biernym cz. przeszłego dokonanego od: verto, vertere, verti, versum, i jest tłumaczone jako „zwracać, obracać”. W samej nazwie gestu brak jest jednak bezpośredniego wskazania, w którym kierunku kciuk jest skierowany.