W tym poznaniu oczyszczony i doskonały umysł poznaje swoją Przyczynę'''Filon Aleksandryjski, Alegorie praw, III, 100 n..
Plotyn Plotyn w Enneadach uważa, że ostateczną zasadą rzeczywistości jest Jedno (Jednia)Plotyn, Enneady, VI, 9, 1. Jedno oznacza coś pierwszego, absolutnie prostego i doskonałego, co wypełnia się aż po nadmiar siebie i niczym słońce promieniujące swoim blaskiem, wylewa się. Jedno oraz jego hipostazy: Umysł i Dusza tworzą świat niecielesny i intelligibilny. Ten niecielesny świat, poznawalny umysłem, jest przyczyną świata cielesnego i poznawalnego zmysłamiPlotyn, Enneady, IV, 8, 6.. Bóg jest przedmiotem miłości oraz samą miłościąPlotyn, Enneady, VI, 8, 15-16.. Dusza, która wznosi się do Umysłu, staje się pięknaPlotyn, Enneady, I, 6, 6.. Zarazem doznaje oczyszczenia, które następuje po pozostawieniu jej w czystej samotności od innych rzeczy i ich wyobrażeńPlotyn, Enneady, III, 6, 5. Po takim przygotowaniu dusza może zjednoczyć się z JednemPlotyn, Enneady, VI, 7, 34. Dusza zjednoczona z Jednem doznaje jakby porwania czy też uniesienia, Bożego spokoju, samotności oraz bezruchu. Nie przebywa w sferze piękna, lecz przekracza tę sferę. Przekracza też krąg cnót. Jej widzenie jest widzeniem wewnętrznym i obcowaniem z Jednem Samym.