Nikodem, imię świeckie: Aleksandr Michajłowicz Kononow (ur. we wsi Telwiska, gubernia archangielska, zm. 10 stycznia 1919 w Biełgorodzie) – rosyjski biskup prawosławny, nowomęczennik.
Życiorys Urodził się w rodzinie kapłana prawosławnego Michaiła Kononowa i jego żony Kławdii. W 1892 ukończył seminarium duchowne w Archangielsku, zaś cztery lata później – Petersburską Akademię Duchowną. W czasie nauki złożył wieczyste śluby zakonne z imieniem Nikodem na cześć świętego mnicha Nikodema Kożejezierskiego. Kolejno przyjmował święcenia diakońskie i kapłańskie, zaś w 1901 został archimandrytą.
Był autorem opracowań żywotów świętych związanych z ziemią archangielską: zbiorów żywotów zatytułowanego Sołowieckije podwiżniki błagoczestia XVII-XIX ww. oraz Archangielskij patierik, jak również żywota św. Hioba Uralskiego. W 1904 został wyznaczony na rektora seminarium duchownego w Kałudze, zaś po pięciu latach – przeniesiony na analogiczne stanowisko w seminarium w Ołońcu. W 1910 wydał żywot św. Nauma Sołowieckiego.
W 1911 miała miejsce jego chirotonia na biskupa rylskiego, wikariusza eparchii kurskiej.