Nikodem, imię świeckie Boris Gieorgijewicz Rotow (ur. 15 października 1929 we Frołowie, zm. 5 września 1978 w Watykanie) – rosyjski biskup prawosławny, metropolita leningradzki i nowogrodzki Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w latach 1963–1978.
Pochodził z rodziny wiejskiej z okolic Riazania. W wieku osiemnastu lat w tajemnicy przed rodziną złożył wieczyste śluby mnisze, zaś dwa lata później przyjął święcenia kapłańskie i rozpoczął służbę w eparchii jarosławskiej i rostowskiej. Od 1956 do 1959 był członkiem rosyjskiej misji prawosławnej w Jerozolimie. W 1960 został wyświęcony na biskupa podolskiego, wikariusza eparchii moskiewskiej, i objął stanowisko przewodniczącego Wydziału Zewnętrznych Stosunków Cerkiewnych. Działał na rzecz ożywienia kontaktów między lokalnymi Kościołami prawosławnymi, jak również w ruchu ekumenicznym, był szczególnym zwolennikiem dialogu z Kościołem katolickim, którego zjednoczenie z Kościołem prawosławnym uważał za bliskie i naturalne. Od 1963 kierował metropolią leningradzką, co w połączeniu z prowadzoną działalnością międzynarodową uczyniło go jednym z najbardziej wpływowych hierarchów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W 1971 należał do poważnych kandydatów na patriarchę Moskwy i całej Rusi, do jego wyboru nie dopuściło jednak KGB.