Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): []; wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy wtedy o spółgłosce welaryzowanej: []; przewężenie w gardle, mówimy wtedy o spółgłosce faryngalizowanej: []; zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o spółgłosce labializowanej [].
Spółgłoska może być wymówiona: bez pełnego udziału wiązadeł głosowych, mówimy wtedy o spółgłosce ubezdźwięcznionej: [] – występuje to np. pomiędzy spółgłoskami bezdźwięcznymi, jednak nie należy mylić tego zjawiska z głoską p.
Występowanie Przykłady w wybranych językach: JęzykSłowoIPAZnaczenieUwagi angielski remember 'pamiętać' Zobacz też: Fonologia i fonetyka języka angielskiego arabski współczesny كتب 'napisał' armeński Dialekt wschodni բարի 'dziecko' kataloński Data dostępu do witryny: 17 września 2018 bèstia 'bestia' francuski boue 'szlam' Zobacz też: Wymowa i transkrypcja języka francuskiego. gruziński Data dostępu do witryny: 17 września 2018 ბავშვი 'dziecko' polski but - Zobacz też: Fonetyka języka polskiego.