thumb|240px|Refraktometr Ernsta Abbego z 1897 r.
Refraktometr – przyrząd do badania współczynników załamania światła różnych ośrodków (substancji), przede wszystkim cieczy. Klasycznym urządzeniem jest refraktometr Abbego, opracowany w końcu XIX wieku. Współcześnie stosuje się liczne typy nowoczesnych aparatów, o konstrukcji oraz dokładności i precyzji dostosowanej do konkretnych potrzeb. Dostępne są m.in. precyzyjnie kalibrowane aparaty z automatyczną kompensacją temperatury w przestrzeni, do której jest wprowadzana próbka. W wielu sytuacjach nie wymagających bardzo wysokiej precyzji pomiarów są stosowane łatwe w obsłudze zminiaturyzowane refraktometry kieszonkowe.
Zasada działania thumb|240px|Ilustracja prawa załamania światła na granicy ośrodków o różnych wartościach współczynnika załamania, (żółte pole ilustruje rozproszenie wiązki padającej, które umożliwia obserwację granicy między polem jasnym i ciemnym w okularze przyrządu, gdy ). thumb|240px|Zasada działania refraktometru Pulfricha thumb|240px|Zasada działania refraktometru interferometrycznego Jamina Klasyczny pomiar współczynnika załamania światła polega na wyznaczaniu wartości kąta granicznego na podstawie prawa Snelliusa (wykorzystanie zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia):