thumb|100px|Księga rodów szlacheckich guberni witebskiej (1860) Księgi rodów szlacheckich () – spisy, zawierające wykazy rodów szlacheckich poszczególnych guberni Cesarstwa Rosyjskiego.

Wpisanie do takiej księgi oznaczało prawo do korzystania z przywilejów szlacheckich. Każda gubernia w państwie posiadała własną księgę rodów szlacheckich. Przepisy prawne o założeniu i prowadzeniu takiej księgi były regulowane przez Generalny przywilej dla szlachty (), wydany przez Katarzynę II w 1785 rokuотв. ред. Е. И. Индова, «Законодательство периода расцвета абсолютизма», изд. "Юридическая литература", г. Москва, 1987 г.; «Грамота на права, вольности и преимущества благородного российского дворянства 21 апреля 1785 года» том 5; «Российское законодательство X—XX веков» том 9.. Przedtem szlachta posługiwała się herbarzem.