W 1892 roku Gustaw Manteuffel ukończył wielkie dzieło, będące ukoronowaniem jego historycznej pasji związanej z Inflantami, pt. „Zarysy z dziejów krain dawnych inflanckich”. Praca ta stała się przedmiotem polemik i ostrego sporu pomiędzy autorem a historykami warszawskimi i krakowskimi (Gustaw Manteuffel oskarżany był o tendencyjność katolicką, antyprotestantyzm, nieuczciwość historyczną itd.), na skutek którego książka nie została dopuszczona do druku, opublikowane zostały jedynie niektóre jej fragmenty, jak „Pierwiastki cywilizacji nad dolną Dźwiną”. (Warszawa 1894), „Księstwo Inflanckie XVII-XVIII stulecia” („Przegląd Powszechny” 1896-97), czy „O starodawnej szlachcie krzyżacko-rycerskiej na kresach inflanckich” (Lwów 1910), „Cywilizacja, literatura i sztuka w dawnej kolonii zachodniej nad Bałtykiem” (Lwów 1896, Kraków 1897).