Z przyczyn komunikacyjnych Polsce przyznano oddaloną od miasta o 2 km stację kolejową na linii Kwidzyn-Grudziądz. W okresie międzywojennym ulokowano tu placówkę Straży Celnej. Podczas II wojny światowej zniszczeniu uległo 80% zabudowy, co miało wpływ na odebranie Gardei praw miejskich.
W miejscowości był przystanek kolejowy Gardeja.
Zabytki thumb|Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa thumb|Kościół pw. św. Józefa Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są: układ urbanistyczny miasta, obecnie wsi, wraz z zespołem budowlanym, 1285-XX w., nr rej.: 156/90 z 22.01.1991 modernistyczny kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Kwidzyńska, XIV, XVIII w., nr rej.: 500/96 z 2.04.1996 cmentarz przykościelny, nr rej.: j.w. cmentarz rzymskokatolicki, ul. Grudziądzka, pocz. XIX w., nr rej.: 499/96 z 2.04.1996 kaplica, 1926, nr rej.: j.w. brama, nr rej.: j.w.
Ponadto w Gardei znajduje się gotycka wieża z XIV wieku przy kościele pw. św. Józefa.
Ludzie związani z Gardeją
Zobacz też Gardeja (stacja kolejowa) Parafia