Trzeci Zakon Regularny św. Franciszka (łac. Tertius Ordo Regularis Sancti Francisci, skrót TOR) − katolicki instytut życia konsekrowanego wywodzący się założonego w 1221 Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, którego część w 1447 została kanonicznie zatwierdzona jako zakon żebrzący.
Historia Obok założonych przez siebie Zakonu Braci Mniejszych i Zakonu Ubogich Pań św. Franciszek z Asyżu podyktował również normy dla tych wiernych świeckich, którzy pragnęli uczestniczyć w duchowych dobrach Zakonu. W ten sposób powstała wspólnota Trzeciego Zakonu św. Franciszka, nazywana również w źródłach franciszkańskich Zakonem pokutników. Franciszek napisał w 1215 specjalny List do wiernych.
Regułę zatwierdził papież Mikołaj IV bullą Supra Montem z 28 sierpnia 1289. Z pokutników, którzy w XIII w. spontanicznie tworzyli wspólnoty tercjarskie, osób pragnących z większym zaangażowaniem wcielać w życie rady ewangeliczne, wyłoniły się stopniowo w ciągu wieków: Franciszkański Zakon Świeckich, nazywany również Trzecim Zakonem Św. Franciszka oraz Trzeci Zakon Regularny.