mały|Joseph Haydn mały|Temat pierwszej części symfonii
Symfonia pożegnalna (niem. Abschieds-Sinfonie) – symfonia nr 45 fis-moll Josepha Haydna napisana w 1772 roku.
Charakterystyka Dzieło to wyróżnia się w twórczości Haydna z dwóch powodów. Po pierwsze pod względem wyrazowym i formalnym. Symfonia powstała w okresie, kiedy sytuacja materialna kompozytora była już ustabilizowana. Haydn od 1761 roku pracował na dworze książąt Esterházych jako wicekapelmistrz, od 1766 jako kapelmistrz. Kompozytor mógł wtedy ograniczyć ilość komponowanych symfonii i skupić swoją uwagę na ich jakości. W latach 1766–69Karl Geiringer Haydn PWM 1985, s. 56 - jak wynika z listu Haydna do księcia Mikołaja z 22 grudnia 1768 przeprowadzka orkiestry do Esterházy miała się zakończyć 1769 roku stopniowo orkiestra dworska księcia Mikołaja przeniosła się z Eisenstadt do Fertőd. Kompozytor zmienił miejsce zamieszkania, przeniósł się z miasta na wieś. Między innymi ta zmiana w życiu Haydna zdecydowała o zwrocie wyrazu jego utworów z lat 70. Zmiana ta polegała z jednej strony na uproszczeniu języka muzycznego, „powrotu do natury” – z drugiej strony do nadania mu cech bardziej emocjonalnych (Empfindsamer Stil), czasem wręcz dramatycznych (Sturm und Drang)zwraca na to uwagę Danuta Gwizdalanka w drugiej części podręcznika Historia muzyki, PWM 2006, , s. 136.