Przez miasto przepływają dwa cieki: rzeka Narew oraz Łomżyczka.
Klimat Według Okołowicza, Łomża znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego, a według klasyfikacji Köppena leży w strefie wilgotnego klimatu kontynentalnego podtypu o ciepłym lecie (Dfb).
Historia Nazwa miasta mały|upright|Herb miasta z XVI wieku Część badaczy dopatruje się nazwy pochodzenia obcego (bałtyckiego), gdyż w litewskim wyraz „loma” oznacza obniżone miejsce polne lub łąkowe, a w łotewskim – obniżenie terenu, nizinne podmokłe miejsce. W tym kierunku skłaniają się badacze w pracy Nazwy miejscowe Polski. Dodatkowo nie wykluczają, że Łomża była pierwotnie nazwą wodną, która została później przeniesiona na osadęNazwy miejscowe Polski, pod red. K. Rymut, Kraków 2005, t.6..
Jedna koncepcja przedstawia pochodzenie nazwy Łomża jako wyrazu złożonego z elementów należących do dwóch różnych języków: polskiej podstawy „łom” oraz bałtyckiego przyrostka –ża. (Formant -ż- jako -iż, -uż, notowany jest w językach litewskim i pruskim)Słownik etymologiczny Miast i Gmin PRL, pod red. S. Raspond, Wrocław 1984, s. 206..