thumb|right|266px|Polska w okresie 1275-1300 Wojsko polskie w okresie rozbicia dzielnicowego – siły zbrojne Królestwa Polskiego w latach 1138–1320.
Charakterystyka epoki Testament Bolesława Krzywoustego z 1138 roku, rozpoczął w Polsce proces rozdrobnienia dzielnicowego. Książęta dążyli do opanowania dzielnicy krakowskiej, symbolizującej dzierżenie nadrzędności-pryncypatu w stosunku do pozostałych dzielnic. W Polsce ostatecznie skrystalizował się ustrój feudalny.
Organizacja wojska W okresie tym nie było jednolitego wojska polskiego. Każda dzielnica posiadała odrębne siły zbrojne. Naczelnym dowódcą wojsk swej dzielnicy był zwykle książę. Obok niego lub w jego zastępstwie działał też wojewoda. Mógł on na rozkaz księcia prowadzić całą wyprawę lub też dowodzić jej częścią. Dowódcami załóg grodów byli zazwyczaj kasztelanowie. Trudno jest stwierdzić, kto dowodził poszczególnymi chorągwiami jazdy i oddziałami piechoty, działającymi w polu.
Podstawą sił zbrojnych, którymi dysponowały poszczególne dzielnice, było pospolite ruszenie. Rycerstwo stanowiło w nim wyłącznie jazdę, natomiast chłopi i mieszczanie piechotę oraz oddziały techniczne.