o instytutach badawczych oraz statut nadany przez Ministra Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 9 września 2016 roku.
Według statutu IWS ma prowadzić badania dotyczące tworzenia, stosowania, aksjologii i społecznego funkcjonowania prawa oraz zjawisk przestępczości, a także upowszechnianie wyników tych badań oraz edukacja prawna. Szczególnym zadaniem Instytutu jest badanie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, jego efektywności, roli orzecznictwa sądowego, aksjologii prawa oraz etyki zawodów prawniczych.
IWS jako jedyna placówka badawcza w Polsce prowadzi na szeroką skalę badania naukowe akt sądowych i prokuratorskich (ok. 10 tys. akt rocznie) oraz przygotowuje analizy prawnoporównawcze, statystyczne, ekonomiczne i badania sondażowe. W ramach działalności Instytut współpracuje z sądami i innymi organami wymiaru sprawiedliwości oraz Krajową Szkołą Sądownictwa i prokuratury. Bierze także udział we współpracy międzynarodowej, uczestnicząc w międzynarodowych programach badawczych realizowanych m.in. przez Komisją Europejską, Europejski Urząd Statystyczny oraz Radę Europy.