thumb|Kuruc w pojedynku z labancem na obrazie Georga Philippa Rugendasa thumb|Typy kuruców
Kurucowie, kurucy (węg. kurucok) – zbrojni chłopscy powstańcy występujący na Węgrzech przeciw panowaniu Habsburgów. Główne wystąpienia kuruców to powstanie Thökölyego (1672) i Rakoczego (1703–1711).
Ich wojska składały się przede wszystkim z węgierskich zbiegłych chłopów pańszczyźnianychSándor Bonkáló: The Rusyns. Carpatho-Rusyn Research Center, 1990, s. 22., w mniejszym stopniu z ludności zależnej innych narodowości (głównie słowiańskich)Július Bartl: Slovak history: chronology & lexicon. Bolchazy-Carducci Publishers, 2002, s. 257..
Nazwa Według XVIII-wiecznego uczonego węgierskiego Mátyása Béla, określenia kuruc użyto po raz pierwszy w 1514 w odniesieniu do zbrojnych chłopów dowodzonych przez György Dózsę. Bél przypuszczał, że słowo to pochodzi od łacińskiego cruciatus, czyli krzyżowiec, co miało łączyć się z faktem, że powstanie Dozsy rozwinęło się z oficjalnie przygotowywanej krucjaty przeciw napadającym na ziemie węgierskie TurkomJadwiga Plucińska-Piksa: Kuruc najpierw był krzyżowcem. „Na Spiszu” numer 4, 2009.