Zdecydowana słabość militarna Rzeczypospolitej wobec sąsiadów spowodowała, że na sejmie 1736 rozpoczęto opracowanie projektu aukcji wojska. Został on jednak udaremniony za sprawą Teodora LubomirskiegoLubomirski był na carskim żołdzie.. Aukcja wojska nie schodziła odtąd z porządku obrad sejmowych aż do 1752. Niechęć szlachty do opodatkowania się, intrygi obcych mocarstw i walka pomiędzy obozami politycznymi Czartoryskich i Potockich pogrzebała do reszty zagadnienie powiększenia sił zbrojnych.
Rozwijały się natomiast wojska prywatne możnowładców, które, zdaniem niektórych z nich, zastąpić miały wojsko państwowe. Szczególnie wielka była armia prywatna Radziwiłłów herbu Trąby. Składała się ona z regularnych jednostek różnych rodzajów wojsk, mających oparcie w twierdzach i dysponujących szkołą kadecką. Silne wojska nadworne mieli też Potoccy, Czartoryscy i inni, a łączna liczebność ich o wiele przewyższała liczebność armii państwowej. Podstawowym zadaniem wojsk nadwornych było czuwanie nad posłuszeństwem poddanych, tłumienie buntów chłopskich, zwalczanie przeciwników, a nawet nacisk na władzę państwową. Również oddziały wojsk państwowych coraz częściej przenoszono do dóbr dowódców, gdzie spełniały one te same funkcje, co i oddziały nadworne.
Naczelne dowództwo