Analiza literaturoznawcza sugeruje, że inspiracją podczas prac nad książką mogły być między innymi islandzka Edda starsza, postać boga Radogosta, baśń o Królewnie Śnieżce czy historia narodu żydowskiego.
Okoliczności powstania utworu Krótko po tym, jak Tolkien skończył swoją edukację na Oksfordzie, wrócił tam, by pracować jako profesor. W tym okresie opublikował kilka wierszy, a także własnoręcznie pisał listy od Świętego Mikołaja do swoich dzieci, umieszczając w nich rysunki gnomów i goblinów. Nie jest znana dokładna data rozpoczęcia prac nad książką. Tolkien zaczął prace nad Hobbitem we wczesnych latach 30. Pewnego dnia, sprawdzając egzaminy studentów, znalazł pustą kartkę. Pod wpływem impulsu napisał na niej In a hole in the ground there lived a hobbitJest to pierwsze zdanie powieści. W polskim przekładzie: W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit.. Fragmenty książki były czytane podczas spotkań klubu Inklingów. Tolkien pisał bez większych przerw do momentu, kiedy opisał śmierć Smauga. W tym momencie przerwał pisanie. Opowiedział zaimprowizowany koniec swoim dzieciom, ale nie napisał tego na maszynie. Tylko kilka osób widziało rękopis książki, między innymi pokazał go znajomym, C.S. Lewisowi i Elaine Griffiths. W 1936 roku do Griffiths przyjechała zatrudniona w wydawnictwie George Allen & Unwin Susan Dagnall.