thumb|240px|Warsztat antwerpski, środkowa część ołtarza w zbiorach Bode-Museum w Berlinie thumb|240px|Ołtarz z Megen, ok. 1480, ob. Bode-Museum w Berlinie Niderlandzkie retabula ołtarzowe – późnogotyckie nastawy ołtarzowe w formie tryptyków i poliptyków tworzących typ charakteryzujący się m.in. zamkniętą kompozycją, narracyjnymi cyklami przedstawień, syntezą snycerstwa i malarstwa.
Tego typu retabula ołtarzowe wykonywano na terenie Niderlandów w okresie późnego gotyku – w XV wieku i pierwszej ćwierci XVI stulecia. Głównym ośrodkiem wyrobu tego typu ołtarzy była przede wszystkim Antwerpia oraz Bruksela i Mechelen. Retabula tego typu były częstokroć wyrobem eksportowym i towarem handlowym, dzięki czemu rozpowszechniły się w pozostałych obszarach Niderlandów, oraz na obszarze całej Europy, w szczególności na terytoriach wokół basenu Morza Bałtyckiego.
Tło historyczne Na przełomie XV i XVI wieku, Antwerpia była jednym z najbogatszych miast w północnej Europie. Stało się tak dzięki sprzyjającym warunkom geograficznym i ekonomicznym;