thumb|Wyzwolenie chłopów, obraz Borisa Kustodijewa przedstawiający publiczne odczytanie manifestu uwłaszczeniowego Aleksandra II thumb|Obraz Grigorija Miasojedowa: Czytanie manifestu 19 lutego 1861 roku reformy uwłaszczeniowej Aleksandra II thumb|Moneta wybita z okazji 130 rocznicy reformy uwłaszczeniowej Aleksandra II thumb|Moneta wybita z okazji 150 rocznicy reformy uwłaszczeniowej Aleksandra II Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z tzw. przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów. Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny. Właściciele ziemscy stracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów. Z kolei chłopi otrzymali prawo podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr, przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego.