Lutnia renesansowa – instrument muzyczny szarpany z rodziny lutni. Lutnię renesansową uznaje się za klasyczną odmianę lutni europejskiej. Była najważniejszym instrumentem doby renesansu. Wywodzi się ona bezpośrednio od lutni średniowiecznej, a jej następczynią była lutnia barokowa.
Pochodzenie i historia Lutnia renesansowa wywodzi się bezpośrednio od lutni średniowiecznej. Jej powstanie zbiegło się w czasie z pojawieniem się w muzyce znamion stylu renesansowego i było wynikiem dostosowania instrumentu do potrzeb nowego repertuaru. Jednym z pierwszych przedstawień ikonograficznych 6-chórowego instrumentu, który można uznać za lutnię renesansową, jest Skrzydlaty mężczyzna grający na lutni Albrechta Dürera z 1497 roku. Powstanie pierwszych systemów zapisu muzyki lutniowej, tzw. tabulatur (patrz dalej), również datuje się na koniec XV wiekuHistory of the Lute. Ewolucji podlegała także technika gry. W związku z rozwojem polifonii instrumentalnej wychodzi z użycia plektron, nieprzydatny do gry coraz bardziej skomplikowanej muzyki wielogłosowej. Wraz z pojawieniem się lepszych gatunkowo strun basowych, lutnicy dodawali kolejne chóry (pary strun) do budowanych przez siebie instrumentów. Pierwsza wzmianka o lutni 7-chórowej pochodzi z 1511 roku. Dość szybko pojawiły się również instrumenty 8-, 9- i 10-chórowe.