mały|Nikołaj Nikolski Nikołaj Michajłowicz Nikolski, ros. Николай Михайлович Никольский (ur. w 1877 r. w Moskwie, zm. 19 listopada 1959 r. w Mińsku) – rosyjski, a następnie radziecki historyk, religioznawca, etnograf, wykładowca akademicki, pisarz i publicysta, komunistyczny działacz partyjny, współpracownik sztabu operacyjnego Reichsleitera Alfreda Rosenberga podczas II wojny światowej
Ukończył gimnazjum, zaś w 1900 r. studia historyczno-filologiczne na uniwersytecie w Moskwie. Następnie uczył historii w jednym z moskiewskich gimnazjum. Specjalizował się w historii Dalekiego Wschodu i prawosławia. Zajmował się też historią Żydów i judaizmu. W 1908 r. opublikował książkę pt. "Car' Dawid i psałmy", zaś w 1911 r. "Driewnij Izrail". Do wybuchu I wojny światowej pracował nad naukową krytyką Biblii, ale jego praca spotkała się z cenzurą władz. Ponadto wchodził w skład różnego rodzaju organizacji naukowych w Moskwie i innych miastach Rosji. Podczas rewolucji październikowej 1917 r. poparł bolszewików. Wszedł w skład grupy lektorskiej komitetu moskiewskiego bolszewików Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. Następnie zaangażował się aktywnie w walkę z religią i cerkwią. Opublikował w prasie szereg krytycznych artykułów o historii rosyjskiej cerkwi prawosławnej. Był współtwórcą ruchu bezbożników, wchodząc do jego kierownictwa.