Ptak ten jest podobny do pozostałych gatunków z rodzaju Onychognathus, posiada charakterystyczne kasztanowe lotki pierwszorzędowe z czarnymi końcówkami oraz ciemnoczerwoną tęczówkę. Cały dorosły ptak płci męskiej jest lśniąco czarny, natomiast osobniki żeńskie są popielate, z ciemnymi smugami. Osobniki młode przypominają wyglądem dorosłe ptaki płci męskiej, ale są mniej błyszczące i mają ciemniejszą tęczówkę. Zachodnie populacje występujące od Mali do Wybrzeża Kości Słoniowej są mniejsze i o krótszym ogonie od głównej formy – podgatunku O. m. neumanni i tworzą podgatunek – O. m. modicus.
Zachowanie Czarnotki grubodziobe budują gniazda z trawy na półkach skalnych w niedostępnych miejscach takich jak jaskinie. Czasami gniazduje w strukturach zbudowanych przez człowieka. W czasie gniazdowania jest to gatunek agresywny, silnie terytorialny i nietolerancyjny dla innych ptaków. Jest wszystkożerny, żywi się przede wszystkim owocami i owadami. Poza okresem gniazdowania jest towarzyski i chętnie zbija się w stada.