Jakub Sprawiedliwy (, ; zm. 62) – brat (przyrodni, stryjeczny lub cioteczny albo kuzyn; żadna z identyfikacji nie jest pewna) Jezusa Chrystusa, najważniejszy z braci Pańskich, stojący na czele Kościoła w Jerozolimie (w tradycji uważany za pierwszego jej biskupa), męczennik wczesnochrześcijański, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego i wielu innych.
Jest czasem identyfikowany z Jakubem Mniejszym, synem Alfeusza, należącym do grona Dwunastu Apostołów, będąc często nazywany również Mniejszym lub Małym, prawdopodobnie ze względu na niski wzrost. Jako krewny Jezusa, nie od razu uwierzył w jego misję, stało się to po zmartwychwstaniu. Choć nie był jednym z Dwunastu, jest uznawany za apostoła z racji pozycji zajmowanej w Kościele w Jerozolimie. Uważa się go za autora Listu Jakuba; wiązany przez część uczonych z tzw. Ossuarium Jakuba.
Życiorys Jakub jest wymieniony 15 razy w Nowym Testamencie: ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; .
Według Euzebiusza z Cezarei, Jakub był synem Kleofasa i Marii, a zarazem krewnym Jezusa – stąd zaliczany do grona „braci Pańskich” (; ; ; ; ; ; ). Jego braćmi rodzonymi byli Józef, Juda i Szymon (; ; ; ;