Cesarz w tym okresie był zajęty we Włoszech i dążył do ugody. Doszło do porozumienia z księciem Brabancji, a cesarz obiecał uznanie na stanowisku biskupim w Liége kandydata wskazanego przez księcia brabanckiego i jego stronników.
Henryk tymczasem kontynuował spory z sąsiadami – w kolejnych latach doszło do jego wojen przeciwko hrabiom Hainaut, Limburga i Geldrii. W 1197 r. wziął udział w krucjacie zaplanowanej przez cesarza. Przybył do Ziemi Świętej w awangardzie sił cesarskich, zdobył m.in. Bejrut. Na wieść o śmierci Henryka VI w Italii wrócił jednak do kraju na początku 1198 r. W rozgorzałym na nowo sporze Hohenastaufów i Welfów o tron niemiecki już regentka pod nieobecność Henryka, jego żona Matylda, opowiedziała się po stronie Welfa, Ottona IV (który w 1198 r. zaręczył się z córką Henryka, Marią), a przeciwko Filipowi Szwabskiemu, bratu zmarłego Henryka VI.
Henryk grał bardzo ważną rolę w stronnictwie angielsko-welfijskim. W 1202 r. pokonał trzymającego stronę Filipa Szwabskiego hrabiego Holandii i pojmał hrabiego Geldrii Ottona I. Jednak gdy palatyn reński przeszedł na stronę Filipa, a król francuski pokonał Anglików, Henryk w 1204 r. przystąpił do stronnictwa Staufów.