Translacja jest procesem syntezy białek przebiegającym na matrycy informacyjnego RNA (mRNA), zawierającym zwykle trzy główne obszary: nieulegający translacji region 5’ (5’UTR), sekwencję kodującą (CDS) oraz nieulegający translacji region 3’ (ang.: 3’ UnTranslated Region – 3’UTR). Większość cząsteczek RNA ulega translacji inicjowanej w sposób zależny od czapeczkiEukaryotic translation initiation factors and regulators. Sonenberg N, Dever TE, Curr Opin Struct Biol. 2003 Feb;13(1):56–63.. Alternatywny mechanizm inicjacji translacji niezależnie od 5’-m7G (zależny od IRES) włączany jest w pewnych fazach cyklu komórkowego takich jak mitozaCell-cycle-dependent translational control. Pyronnet S, Sonenberg N. Curr Opin Genet Dev. 2001 Feb;11(1):13–8. i stan zintegrowanej odpowiedzi komórkowej na stres (ISR) wywołany szokiem cieplnym, infekcją wirusową, niedoborem surowicy lub aminokwasów jak również niedotlenieniem, obserwowanym także w guzach litychInternal initiation of translation mediated by the 5' leader of a cellular mRNA. Nature. Macejak DG, Sarnow P. 1991 Sep 5;353(6339):90–4,Translational regulation in cell stress and apoptosis. Roles of the eIF4E binding proteins. Clemens MJ. J Cell Mol Med. 2001 Jul-Sep;5(3):221–39..
Czynniki kontroli translacji Czynniki, zmieniające wydajność syntezy białek: