Stanisław Gawęda ps. „Zagończyk”, „Kowalski” (ur. 16 lutego 1914 w Śledziejowicach, zm. 30 marca 1994 w Wieliczce) – polski historyk, nauczyciel gimnazjalny i akademicki, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, uczestnik kampanii wrześniowej, członek Organizacji Orła Białego, żołnierz Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej.
Życiorys Stanisław Gawęda był synem Andrzeja, górnika w kopalni soli w Wieliczce oraz Anny Karamon. W 1933 roku ukończył wielickie Gimnazjum im. Jana Matejki, w 1937 roku studia historyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, uzyskując dyplom nauczyciela szkół średnich. Uczył w swoim macierzystym gimnazjum w Wieliczce.
We wrześniu 1939 roku wziął udział w walkach jako dowódca plutonu w 20 pułku piechoty, w stopniu plutonowego podchorążego. Został wzięty do niewoli niemieckiej, pod koniec września uciekł i przedostał się do rodzinnej miejscowości. W listopadzie wstąpił do Organizacji Orła Białego, po jej rozwiązaniu działał w strukturach Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej. Od 1941 roku brał udział w tajnym nauczaniu, w 1943 roku został przewodniczącym konspiracyjnej Powiatowej Komisji Oświaty i Kultury w powiecie krakowskim. Należał również do Tajnej Organizacji Nauczycielskiej.