Efekt teleskopowy (ang. telescoping effect) – tendencja do pamiętania niedawnych zdarzeń jako starszych, niż są w rzeczywistości (oddalenie teleskopowe, ang. backward telescoping), a zdarzeń odległych jako nowszych, niż są w rzeczywistości (zbliżenie teleskopowe, ang. forward telescoping).
Badania Za twórców pojęcia uważa się statystyków Johna Netera i Josepha Waksberga, którzy w 1964 roku opublikowali artykuł ukazujący błędy w przypominaniu sobie zdarzeń z różnych okresów, popełniane przez osoby biorące udział w badaniach ankietowych. Prosili oni badanych o wymienienie wydatków, które ponieśli w okresie jednego, trzech lub sześciu miesięcy na domowe naprawy. Autorzy zauważyli, że wielu respondentów włącza do listy napraw z ostatniego miesiąca te, które zdarzyły się wcześniej (zbliżenie teleskopowe), a przy okresie sześciomiesięcznym średnia napraw miesięczna była mniejsza niż w okresie trzymiesięcznym. Oznacza to, że osoby badane „oddaliły” w swej pamięci dużą część takich zdarzeń (oddalenie teleskopowe).