Zdobycie Rabaulu, w nomenklaturze japońskiej Operacja R, miało miejsce na wyspie Nowa Brytania wchodzącej w skład terytorium Nowej Gwinei Australijskiej, w styczniu i lutym 1942 roku. W sensie strategicznym była to poważna klęska sił alianckich poniesiona we wstępnej fazie kampanii pacyficznej II wojny światowej. Po zajęciu portu w Rabaulu, Japończycy przekształcili go w swą główną bazę, która stała się podstawą operacji lądowania na Nowej Gwinei, a następnie ofensywy lądowej w kierunku Port Moresby i Australii. Działania zbrojne na sąsiadującej wyspie Nowa Irlandia są przez historyków uważane za część tej samej kampanii. Rabaul miał duże znaczenie z powodu niewielkiej odległości od będącej w posiadaniu japońskim wielkiej bazy Japońskiej Marynarki Wojennej na wyspie Truk.

Przeciwnicy Kontyngent Australian Army na Nowej Brytanii (zwany także Lark Force) składał się z ok. 1400 osób. Dowódcą kontyngentu był podpułkownik John Scanlan, któremu podlegało 716 żołnierzy 2/22 Batalionu Australian Imperial Force (AIF), formowanych od marca 1941 roku w atmosferze obaw przed ewentualną wojną z Japonią. Dysponował też oddziałem ochotniczej milicji złożonej z uzbrojonych cywilów, baterii artylerii obrony wybrzeża, przeciwlotniczej i przeciwpancernej, jak również pododdziałem medycznym.