thumb|240px|Rysunek Puszkina, prawdopodobnie przedstawia młodą i starą nianię Arina Rodionowna Jakowlewa, ros. Арина Родионовна Яковлева (ur. w Łampowie, zm. w Petersburgu) – niania Aleksandra Puszkina, chłopka pańszczyźniana należąca do rodziny Hannibalów. Wywarła wpływ na twórczość poety, jego zainteresowanie folklorem, poezją ludową i bajkami. Cieszyła się miłością i poważaniem Puszkina i jego przyjaciół.
Imię W domu była nazywana Ariną, choć imię zarejestrowane w dokumentach brzmiało Irina lub Irinja. W podeszłym wieku, zgodnie z wiejskimi obyczajami, nazywano ją Rodionowną. W ewidencji zmarłych figurowała pod nazwiskiem Rodionowa.
Aleksandr Puszkin w swoich dziełach ani razu nie nazwał jej po imieniu. Używał określenia „niania”. W jednym przypadku zapisał słowo wielką literą. Puszkiniści nazywają ją „nianią Puszkina”, naukowcy – Ariną Rodionowną lub (rzadziej) Jakowlewą.
Nikt ze współczesnych niani nie zwracał się do niej per Jakowlewa. Dzieciom stanów niższych przy zapisie dodawano imię ojca, więc Arina otrzymała patronimik Rodionowa (analogicznie, jak jej ojciec nosił patronimik Jakowlew). Niektórzy badacze twórczości Puszkina nazywali ją po mężu Ariną Matwiejewą.