Ostatni Rzymianin (łac. Ultimus Romanorum) – potoczny termin stosowany w publicystyce historycznej na określenie postaci, która uważana jest za ostatniego reprezentanta kultury antycznej i starorzymskich cnót w obliczu końca epoki i postępującej barbaryzacji. Określenie pochodzi z dzieła Kremucjusza Kordusa (zm. 25), rzymskiego historyka, który będąc piewcą systemu republikańskiego nazwał „ostatnimi Rzymianami” (ultimus Romanorum) Marka Brutusa i Kasjusza – zabójców CezaraChristopher Burnand, Tacitus and the Principate: From Augustus to Domitian, Cambridge 2011, s. 108..
„Ostatnim Rzymianinem” nazywano m.in.: AecjuszaJustine Davis Randers-Pehrson, Barbarians and Romans: The Birth Struggle of Europe, A.D. 400–700, Beckenham, Kent 1983, s. 131.Teodor Parnicki, Aecjusz, ostatni Rzymianin, Warszawa 1977. (390–454) – rzymskiego wodza, który pokonując w 451 roku Hunów na Polach Katalaunijskich odniósł ostatnie wielkie zwycięstwo w dziejach rzymskiego oręża; MajorianaClyde Pharr, The Theodosian Code and Novels and the Sirmondian Constitutions, Princeton, New Jersey 1952, s. 551. (420–461) – cesarza zachodniorzymskiego w latach 457–461, ostatniego władcę który próbował ratować potęgę Zachodu i przeciwstawić się zbrojnie barbarzyńcom; Ambrosiusa AurelianusaMichael E. Jones, The End of Roman Britain, New York 1998, s.