thumb|Wymontowany wózek Kraussa-Helmholtza z widocznym dyszlem, łożyskiem czopa i jego resorami thumb|1 – ostoja2 – osie wiązane3 – czop skrętu4 – dyszel
Wózek Kraussa-Helmholtza – wózek jednoosiowy stosowany w konstrukcji lokomotyw parowych, ułatwiający pokonywanie łuków, umożliwiający skręt osi tocznej i przesunięcie połączonej z nią osi wiązanej. Był też wyposażony w sprężynowy lub grawitacyjny nastawiacz powrotny. Został wynaleziony przez Richarda von Helmholtza i wprowadzony w 1888.
Wózek tego typu został opracowany dla polepszenia wpisywania się w łuki toru przez parowozy poruszające się z większymi prędkościami (do 110 km/h), gdy ze względów konstrukcyjnych nie można zastosować w nich wózka dwuosiowego. Rama wózka stanowi całość z maźnicami zamontowanej na nim osi tocznej. Ostoja parowozu opiera się na ramie wózka za pośrednictwem bocznych ślizgów i resorów piórowych. Do ramy wózka przymocowany jest dyszel, łączący ją z pierwszą osią napędną (dowiązaną), która ma możliwość przesuwu poprzecznego. Dyszel może obracać się wokół czopa, który jest połączony sztywno z ostoją parowozu, natomiast łożysko czopa ma pewne możliwości przesuwu bocznego w wykroju dyszla, a przy jeździe na wprost jest utrzymywane w położeniu środkowym przed dwa boczne resory piórowe (urządzenie zwrotne).