Postać tytułowego bohatera thumb|240px|Portret cara Mikołaja I. Rozczarowanie co do jego osoby było główną przyczyną, dla której tytułowy bohater opowiadania postanawia porzucić życie świeckie Charakteryzując postać Stiepana Kasatskiego przed wstąpieniem do monasteru, Tołstoj odwołuje się do mitów popularnych wśród inteligencji rosyjskiej lat 40. XIX w. Bohater jest zafascynowany postacią cara i gotów do wszelkich poświęceń w służbie na jego rzecz. Drugą wartością, jaka wpływa na jego życie, jest miłość do kobiety, którą bezgranicznie idealizuje. Zniszczenie obydwu ideałów w jednym momencie prowadzi go do przyjęcia stanu mniszego; w szczególności rozczarowanie wobec osoby cara sprawia, że nie ma on już czego szukać w świecie doczesnymR. Przybylski, Bezbożny poszukiwacz Boga [w:] .