Od 2000 roku widoczna jest ewolucja Narodu Islamu w stronę ortodoksyjnego islamu sunnickiego i stonowanie przez ruch retoryki rasowej.
W 2007 roku Naród Islamu grupował od 20 do 50 tysięcy członków.
Doktryna Nation of Islam jest nieortodoksyjnym ugrupowaniem muzułmańskim, w którym istotną rolę odgrywa czarny nacjonalizm i tzw. czarny separatyzm.
Wallace Fard Muhammad, tworząc podwaliny ruchu, odwoływał się zarówno do islamu, jak i chrześcijaństwa. Od początku w doktrynie NOI widoczne było nawoływanie do zjednoczenia i wyzwolenia Afroamerykanów. thumb|280px|Louis Farrakhan w 2016 roku Od objęcia przywództwa w ruchu przez Elijaha Muhammada Naród Islamu przybrał wyraźnie separatystyczny charakter. Czarni Muzułmanie uznali, że przyjęcie islamu i odseparowanie się od białych stanowi jedyny sposób obrony czarnych przed rasizmem. E. Muhammad głosił rychły kres dominacji rasy białej w Stanach Zjednoczonych i powstanie „czarnego narodu wybranego“.
Po 1975 roku W.D. Muhammad rozpoczął proces reformowania Narodu Islamu w duchu sunnizmu i odejścia od czarnego nacjonalizmu/separatyzmu. W 1985 roku W.D. Muhammad ogłosił samorozwiązanie ruchu i przeniesienie go na łono społeczności sunnickiej.